Home / Tài liệu môn Địa lý / Địa lý lớp 10 / Đề thi học sinh giỏi môn Địa lý lớp 10 / Đề thi thử số 1 chuyên đề địa lí dân cư phần dân số và sự gia tăng dân số (Địa lý 10)

Đề thi thử số 1 chuyên đề địa lí dân cư phần dân số và sự gia tăng dân số (Địa lý 10)

ĐỀ THI VÀ ĐÁP ÁN

Câu 1. Phân tích các yếu tố tác động đến tỉ suất sinh thô.

Đáp án

– Tự nhiên sinh học:
+ Khả năng sinh đẻ chỉ có ở một nhóm tuổi nhất định.
+ Thông thường lứa tuổi sinh đẻ của người phụ nữ là từ 15 đến 49 tuổi.
+ Nơi nào có số người (đặc biệt là phụ nữ) trong độ tuổi có khả năng sinh đẻ càng cao, thì mức sinh đẻ càng cao và ngược lại.
– Tập quán và tâm lí xã hội:
+ Tâm lí có nhiều con, thích có con trai, tập quán kết hôn sớm,… là tập quán và tâm lí chung của xã hội cũ, đặc biệt ở vùng nông thôn và ở một số tôn giáo (đạo Hồi, đạo Hinđu,…) đã làm tăng mức sinh.
+ Kết hôn muộn, gia đình ít con, bình đẳng giữa nam và nữ,… sẽ tạo điều kiện cho quá trình giảm sinh.
– Phát triển kinh tế – xã hội:
+ Theo khảo sát từ thực tế: Đời sống thấp thì mức sinh đẻ cao và ngược lại. Mức sinh đẻ tỉ lệ nghịch với quy mô của cải mà con người có.
+ Đời sống thấp thì trình độ dân trí của người dân thấp, không hiểu biết những tác động của việc sinh đẻ nhiều,… làm cho tỉ suất sinh thô tăng.
+ Kinh tế phát triển, bình đẳng giữa nam và nữ, người phụ nữ tham gia nhiều vào các công tác xã hội, trình độ dân trí cao,… sẽ làm cho tỉ suất sinh thô giảm.
+ Các nước có nền kinh tế phát triển thường có tỉ suất sinh thô thấp hơn các nước đang phát triển.
– Chính sách dân số:
+ Những chủ trương và biện pháp của Nhà nước nhằm điều tiết quá trình biến đổi dân số.
+ Chính sách dân số có thể là khuyến khích hoặc hạn chế mức sinh tùy vào điều kiện cụ thể của từng nước, từng thời kì.

Câu 2. Sự phát triển dân số tăng hay giảm là do những yếu tố nào tạo thành?

Đáp án

– Sự phát triển dân số tăng hay giảm do hai yếu tố: gia tăng tự nhiên (sinh và tử) và gia tăng cơ giới.
– Trong đó, yếu tố gia tăng tự nhiên là quyết định, đặc biệt là tỉ suất sinh:
+ Sinh nhiều hay sinh ít sẽ quyết định sự gia tăng dân số của một nước.
+ Gia tăng cơ giới mang tính nhất thời, không thường xuyên.
– Ý nghĩa của gia tăng dân số tự nhiên: tái sản xuất dân cư, duy trì nòi giống.

Câu 3. Gia tăng dân số tự nhiên là gì? Gia tăng dân số cơ giới và gia tăng dân số tự nhiên đều tác động đến quy mô dân số, vậy tại sao chỉ có gia tăng tự nhiên là động lực phát triển dân số thế giới?

Gợi ý làm bài

– Khái niệm: Gia tăng dân số tự nhiên là sự chênh lệch giữa tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô. Đơn vị tính là phần trăm (%).
– Giải thích:
+ Gia tăng cơ giới chỉ tác động đến quy mô dân số một khu vực, một quốc gia nhưng không tác động đến quy mô dân số thế giới.
+ Gia tăng tự nhiên tác động đến quy mô dân số một khu vực, một quốc gia và trên toàn thế giới.

>> Xem thêm:  Đề ôn luyện học sinh giỏi Địa lý 10 bài một số hình thức chủ yếu của tổ chức lãnh thổ công nghiệp (tiếp theo)

Câu 4. Vì sao nói: “Gia tăng dân số tự nhiên là động lực phát triển dân số”. Giải thích.

Đáp án

Gia tăng tự nhiên: Sự biến động dân số trên thế giới (tăng lên hay giảm đi) là do hai nhân tố chủ yếu quyết định: sinh đẻ và tử vong.
a) Tỉ suất sinh thô
– Tỉ suất sinh thô là tương quan giữa số trẻ em được sinh ra trong năm so với dân số trung bình ở cùng thời điểm. Đơn vị tính là phần nghìn (%c).
< 10%o: Thấp
10 – 20%o: Trung bình
> 20%0: Cao
– Có nhiều yếu tố tác động đến tỉ suất sinh làm cho nó thay đổi theo thời gian và không gian, trong đó quan trọng nhất là các yếu tố tự nhiên – sinh học, phong tục tập quán và tâm lí xã hội, trình độ phát triển kinh tế – xã hội và các chính sách phát triển dân số của từng nước.
b) Tỉ suất tử thô
– Tỉ suất tử thô là tương quan giữa số người chết trong năm so với dân số trung bình cùng thời điểm. Đơn vị tính là phần nghìn (%0).
< 10%o: Thấp
10 – 15%o: Trung bình
15 – 25%o: Cao
> 25%o: Rất cao
– Các nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng đến tỉ suất tử thô là: kinh tế – xã hội (chiến tranh, đói kém, bệnh tật,…) và các thiên tai (động đất, núi lửa, hạn hán, bão lụt,…).
– Tuy nhiên nhìn chung tỉ suất tử thô trên thế giới có xu hướng giảm rõ rệt.
c) Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên
– Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên là sự chênh lệch giữa tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô. Đơn vị tính là phần trăm (%).
– Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên là nhân tố quan trọng nhất, có ảnh hưởng quyết định đến biến động dân số của một quốc gia và trên toàn thế giới, vì vậy nó được coi là động lực phát triển dân số.

Câu 5. Nhân tố nào chủ yếu quyết định đến sự biến động dân số của các quốc gia và toàn thế giới? Tại sao ở nước ta vào những năm 1954 – 1976 diễn ra hiện tượng bùng nổ dân số?

Đáp án

– Nhân tố quyết định đến sự biến động dân số của các quốc gia và toàn thế giới là: tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô (hay tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên).
– Ở nước ta, vào những năm 1954 – 1976 diễn ra hiện tượng bùng nổ dân số, vì: trong giai đoạn này dân số nước ta có tỉ suất sinh thô cao hơn nhiều so với tỉ suất tử thô. Nguyên nhân chủ yếu là do:
+ Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi đã làm cho số người chết do chiến tranh giảm nhanh.
+ Tình hình kinh tế – xã hội có sự chuyển biến tích cực, tạo điều kiện cho dân số phát triển nhanh.
+ Tồn tại nhiều phong tục tập quán và tâm lí xã hội lạc hậu.
+ Chưa thực hiện chính sách dân số  và kế hoạch hóa gia đình, ý thức dân số của đại đa số người dân còn hạn chế.

>> Xem thêm:  Đề thi chọn lọc luyện học sinh giỏi Địa lý 10 chuyên đề ngưng đọng hơi nước trong khí quyển. Mưa

Câu 6. Trình bày những hiểu biết của em về gia tăng cơ học. Cho dẫn chứng cụ thể để minh họa về tình hình gia tăng cơ học ở nước ta.

Đáp án

– Gia tăng cơ học là sự chênh lệch giữa số người xuất cư và nhập cư.
– Trên phạm vi toàn thế giới, gia tăng cơ học không ảnh hưởng lớn đến vấn đề dân số nói chung, nhưng đối với từng khu vực, từng quốc gia thì nó lại có ý nghĩa quan trọng.
– Dẫn chứng:
+ Những thập niên 1960 (ở miền Bắc), 1970 – 1980 (phạm vi cả nước với chính sách kinh tế mới): Thực hiện chính sách chuyển cư từ Đồng bằng sông Hồng lên các vùng miền núi Tây Bắc và Đông Bắc, hay vào các tỉnh phía nam (Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long,…), làm ảnh hưởng đến các vấn đề kinh tế – xã hội, môi trường,…
+ Sự kiện ngày 30 – 4 – 1975 đã có một số lượng lớn người Việt Nam ra nước ngoài sinh sống, đã làm ảnh hưởng lớn đến dân số, nguồn lao động và đặc điểm kinh tế – xã hội nước ta ở những thập niên 70 – 80 của thế kỉ XX.
+ Hiện tượng dân nhập cư vào các thành phố lớn hiện nay ở nước ta (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh,…), làm cho dân số ở các thành phố này tăng lên và ảnh hưởng đến các hiện tượng kinh tế – xã hội (cạnh tranh việc làm, ô nhiễm môi trường, tệ nạn xã hội,…).

Câu 7. So sánh quá trình gm tăng dân số tự nhiên và gia tăng dân số cơ học.

Đáp án

* Giống nhau:
– Đều là quá trình biến đổi dân số trong những khoảng thời gian nhất định.
– Ảnh hưởng đến dân số của các quốc gia và các khu vực.
* Khác nhau:

Tiêu chíGia tăng dân số tự nhiênGia tăng dân số cơ học
Khái niệmLà sự gia tăng dân số do sự chênh lệch giữa số người sinh ra và số người chết đi trong một khoảng thời gian nhất định và trên một lãnh thổ nhất định.Là sự gia tăng dân số do sự chênh lệch giữa số người xuất cư và số người nhập cư.
Tác động–  Ảnh hưởng đến tình hình biến động dân số và được coi là động lực phát triển dân số.
– Tác động thường xuyên và có ảnh hưởng lớn đến biến động dân số.
–  Không ảnh hưởng đến vấn đề dân số chung của toàn thế giới, nhưng có ý nghĩa quan trọng đối với từng quốc gia, khu vực.
– Tác động không thường xuyên đến dân số.
>> Xem thêm:  Đề thi học sinh giỏi Địa lý 10 chuyên đề vũ trụ. Hệ Mặt Trời và Trái Đất. Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục Trái Đất

Câu 8. Phân biệt sự khác nhau giữa gia tăng tự nhiên, gia tăng cơ học và gia tăng dân số.

Đáp án

– Gia tăng tự nhiên: là sự chênh lệch giữa tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô. Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên được xác định bằng hiệu số giữa tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô, đơn vị tính là phần trăm (%).
Tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên có ảnh hưởng rõ rệt đến tình hình biến động dân số và được coi là động lực phát triển dân số.
– Gia tăng cơ học: là sự chênh lệch giữa số người xuất cư và nhập cư.
Gia tăng cơ học không ảnh hưởng đến số dân toàn thế giới, nhưng đối với từng khu vực, từng quốc gia và từng địa phương thì nó lại có ý nghĩa quan trọng, làm thay đổi số lượng dân cư, cơ cấu tuổi, giới và các hiện tượng kinh tế – xã hội.
– Gia tăng dân số: thể hiện bằng tổng số giữa tỉ suất gia tăng tự nhiên và tỉ suất gia tăng cơ học (tính bằng %).
Gia tăng dân số là thước đo phản ánh trung thực, đầy đủ tình hình biến động dân số của một quốc gia, một vùng.
Một số chuyên mục hay của Địa lý lớp 10:

    Check Also

    hoccham img - Bộ đề câu hỏi ôn thi học sinh giỏi phần vai trò, đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển, và phân bố ngành giao thông vận tải (Đề số 3)

    Bộ đề câu hỏi ôn thi học sinh giỏi phần vai trò, đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển, và phân bố ngành giao thông vận tải (Đề số 3)

    ĐỀ THI VÀ ĐÁP ÁN Câu 16. Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng đến sự …

    Trả lời

    Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *